Ở nhiều vùng quê, nông sản ngon nhưng người trồng thường chỉ bán được qua thương lái, và giá cứ lên xuống theo mùa. Chúng tôi đã gặp hoàn cảnh này rất nhiều lần khi trò chuyện với các hộ gia đình và hợp tác xã nhỏ. Vậy marketing và website cho doanh nghiệp nông nghiệp người mới bắt đầu nên đi từ đâu? Nếu phải rút gọn, bộ ba gồm một website tối giản, một kênh bán hàng trên mạng xã hội và cách thu thập số điện thoại của người quan tâm là đủ để khởi động. Bạn không cần đầu tư lớn ngay từ đầu.
Bài viết này tổng hợp 10 hướng đi phù hợp với người mới. Với từng hướng, chúng tôi nêu tiêu chí lựa chọn, đối tượng nào hợp và những hạn chế thực tế bạn có thể gặp. Chúng tôi cũng nhắc tới những kiến thức nền bạn nên nắm trước, nhất là khi bạn còn đang loay hoay với khâu sản xuất. Nếu bạn chưa vững phần canh tác, hãy đọc thêm kiến thức nền tảng nông nghiệp cho người mới canh tác trước khi đi sâu vào quảng bá.
Vì sao cần tiêu chí trước khi chọn kênh
Trước khi đăng ký bất kỳ dịch vụ nào, bạn nên tự hỏi mình đang cần gì. Đội ngũ chúng tôi thường đánh giá một kênh theo bốn tiêu chí. Thứ nhất là chi phí ban đầu có thấp không. Thứ hai là có cần đội kỹ thuật riêng hay không. Thứ ba là sau khi học cơ bản, chính bạn có tự vận hành được không. Cuối cùng là kết quả có đo được bằng số liệu đơn giản hay không, như lượt xem, số câu hỏi và số đơn chốt.
Điểm cuối rất quan trọng. Một kênh trông đẹp nhưng không đo được thì bạn khó biết nó có đáng tiền hay không. Chúng tôi từng thấy một chủ trang trại chi tiền cho một gói thiết kế rất bóng bẩy, sáu tháng sau vẫn không biết nó mang về bao nhiêu khách. Vì vậy, ngay từ đầu, hãy quyết định cách ghi nhận khách đến từ đâu.
Ba hướng website nên cân nhắc đầu tiên
Website giới thiệu một trang là lựa chọn an toàn nhất cho người mới. Khi khách nghe tên bạn qua người quen, họ sẽ tìm kiếm và thấy một địa chỉ đàng hoàng để tra cứu. Hạn chế là một trang đơn khó lên thứ hạng tìm kiếm, vì máy tìm kiếm không có nhiều nội dung để đọc. Bù lại, chi phí thấp và thời gian dựng nhanh.
Website bán hàng có giỏ hàng hợp với sản phẩm đóng gói đều, chẳng hạn gạo, trà hay mật ong đóng chai. Điều bạn cần chuẩn bị trước là quy trình giao nhận rõ ràng. Chúng tôi từng gặp một hộ bán mật ong đặt đơn khá đều, nhưng giao chậm hai ngày vì chưa có đơn vị vận chuyển cố định. Khách không trách sản phẩm, họ trách sự thiếu chắc chắn, và phần lớn không quay lại. Lỗi nhỏ ở khâu giao hàng có thể làm mất khách nhanh hơn bạn tưởng.
Blog kỹ thuật canh tác phù hợp khi bạn muốn khách tìm đến bằng thông tin hữu ích. Một bài hướng dẫn chăm sóc cây ăn trái trong mùa mưa có thể đưa người đọc về trang của bạn suốt nhiều tháng sau đó. Tuy vậy, blog đòi hỏi viết đều đặn. Viết vài bài rồi bỏ thì gần như không đem lại kết quả, và đây là lỗi chúng tôi thấy khá phổ biến. Nếu chưa có thời gian viết, bạn nên bắt đầu từ website giới thiệu.
Các kênh mạng xã hội và nền tảng bán hàng
Fanpage Facebook và nhóm Zalo khách hàng có chi phí rất thấp và tiếp cận người quanh vùng khá nhanh. Điều cần nhớ là bạn đang phụ thuộc vào thuật toán. Có lúc nội dung tốt vẫn ít người thấy, khi đó muốn tiếp cận thêm bạn phải chạy quảng cáo, và ngân sách cần được tính trước.
Video ngắn trên TikTok và YouTube hợp với những sản phẩm có câu chuyện, ví dụ quy trình thu hoạch từ sáng sớm hay cách sấy khô tự nhiên. Video đẹp thường cần kỹ năng quay dựng và sự kiên nhẫn. Không phải video nào cũng được đẩy lên, nên đừng kỳ vọng một clip đầu tiên sẽ thay đổi mọi thứ.
Livestream bán hàng giúp chốt đơn nhanh trong mùa vụ, khi nông sản đang rộ. Đổi lại, bạn phải trực trên sóng nhiều giờ. Có buổi kéo dài hai ba tiếng mà chỉ chốt được vài đơn, nên hãy cân nhắc quỹ thời gian của chính mình trước khi bắt đầu.
Sàn thương mại điện tử giúp bạn tiếp cận nhiều người mua hơn, nhất là với sản phẩm có tiêu chuẩn rõ ràng. Nhưng bạn phải chịu phí sàn theo từng đơn và cạnh tranh giá khá gay gắt. Hãy tính biên lợi nhuận sau phí trước khi đặt giá bán.
Công cụ giữ chân khách hàng và xây dựng niềm tin
Google Business Profile hoàn toàn miễn phí, nhưng nhiều người làm nông nghiệp lại bỏ qua. Khi khách tìm cơ sở bán nông sản gần nhà, hồ sơ này giúp địa chỉ của bạn xuất hiện trên bản đồ. Bạn chỉ cần điền đủ thông tin, giờ mở cửa và cập nhật vài tấm ảnh thật của khu vực sản xuất. Ảnh thật luôn đáng tin hơn ảnh dàn dựng.
Email hoặc tin nhắn gửi cho khách cũ là việc có chi phí thấp nhưng thường hiệu quả hơn người mới tưởng. Khách đã mua một lần có xu hướng mua lại, nhất là khi bạn nhắc đúng lúc mùa vụ mới ra. Điều kiện bắt buộc là khách phải đồng ý nhận tin. Gửi cho người chưa đồng ý vừa gây khó chịu, vừa có thể vi phạm quy định về quảng cáo.
Đánh giá của khách hàng tạo niềm tin rất lớn. Khi gặp đánh giá tiêu cực, đừng xóa và đừng tranh cãi. Hãy phản hồi lịch sự, ghi nhận vấn đề và nêu cách bạn đã xử lý. Khách thường tin một người biết nhận lỗi hơn là một trang chỉ toàn lời khen.
So sánh nhanh 10 hướng đi
Để dễ hình dung, chúng tôi tổng hợp 10 hướng đi theo chi phí, độ khó và đối tượng phù hợp. Các thông tin này chỉ mang tính định hướng, vì giá thực tế phụ thuộc nhiều vào địa phương và nhà cung cấp, bạn nên kiểm tra trực tiếp.
- Website giới thiệu một trang: chi phí thấp, tùy gói tên miền và lưu trữ; dễ làm; hợp hộ gia đình và hợp tác xã nhỏ.
- Website bán hàng có giỏ hàng: chi phí trung bình vì cần cấu hình thanh toán; độ khó trung bình; hợp sản phẩm đóng gói đều.
- Blog kỹ thuật canh tác: chi phí thấp, chủ yếu tốn thời gian viết; độ khó trung bình; hợp người muốn tìm hiểu sâu.
- Fanpage Facebook và nhóm Zalo: chi phí rất thấp; dễ; hợp người bán quanh vùng.
- Video TikTok và YouTube: chi phí thấp đến trung bình, cần thiết bị quay; khó; hợp sản phẩm có câu chuyện.
- Livestream bán hàng: chi phí thấp nhưng tốn giờ trực; trung bình; hợp bán nhanh trong mùa vụ.
- Sàn thương mại điện tử: trả phí theo đơn; trung bình; hợp sản phẩm có tiêu chuẩn rõ.
- Google Business Profile: miễn phí; dễ; hợp cơ sở có địa chỉ cố định.
- Email và tin nhắn khách cũ: chi phí thấp; dễ; hợp khi đã có danh sách khách.
- Quản lý đánh giá khách hàng: miễn phí; dễ; hợp mọi quy mô.
Đừng cố làm cả mười hướng cùng lúc. Chúng tôi khuyên bạn chọn một đến hai hướng để thử trước, thấy có kết quả rồi mới mở rộng. Với nhiều người, chọn đúng một kênh và làm đều đặn trong ba tháng đã đem lại thay đổi rõ rệt hơn là rải đều công sức vào mười nơi.
Những con số cần kiểm chứng trước khi đầu tư
Khi tìm hiểu, bạn sẽ gặp rất nhiều con số về tỷ lệ người dùng internet ở nông thôn hay tỷ lệ chuyển đổi từ lượt xem thành đơn hàng. Hãy tra cứu từ nguồn công bố chính thức thay vì tin bài đăng không rõ xuất xứ. Tỷ lệ chuyển đổi cũng thay đổi lớn theo ngành và từng sản phẩm, nên không tồn tại một con số chung đáng tin cậy. Nhiều thông tin trên mạng thực chất là quảng cáo của đơn vị bán dịch vụ, vì vậy hãy đối chiếu nguồn trước khi quyết định.
Những sai lầm người mới hay gặp
Sai lầm đầu tiên là làm quá nhiều kênh cùng lúc, và cuối cùng kênh nào cũng bị bỏ bê. Sai lầm thứ hai là đăng những tấm ảnh rất đẹp nhưng thiếu thông tin về nguồn gốc và cách bảo quản, khiến khách hỏi đi hỏi lại mà vẫn chưa mua. Sai lầm thứ ba nghe có vẻ nhỏ nhưng nguy hiểm nhất là không ghi lại đơn hàng đến từ kênh nào. Khi không biết kênh nào thực sự hiệu quả, bạn sẽ tiếp tục đổ công sức vào những kênh sai.
Lộ trình ba tháng đầu tiên
Tháng đầu, bạn dựng trang thông tin, hoàn thiện hồ sơ Google Business và lập fanpage. Sang tháng thứ hai, hãy đăng nội dung đều đặn và bắt đầu thu thập số điện thoại của những khách có quan tâm, với sự đồng ý của họ. Đến tháng thứ ba, xem lại kết quả từng kênh rồi chọn hướng đi tiếp theo. Lộ trình này không hứa hẹn đơn hàng dồn dập ngay từ đầu, nhưng giúp bạn có dữ liệu thật để ra quyết định, thay vì đoán mò.
Khi nào nên nhờ đơn vị bên ngoài hỗ trợ
Bạn nên cân nhắc thuê đơn vị chuyên môn khi cần giỏ hàng, thanh toán trực tuyến hoặc đồng bộ kho hàng với website. Những phần này dễ phát sinh lỗi nếu làm sai, và một lỗi thanh toán có thể khiến bạn mất khách. Khi làm việc với bên ngoài, hãy hỏi rõ gói dịch vụ bao gồm những gì, chi phí duy trì hằng năm là bao nhiêu và bạn có quyền sở hữu dữ liệu khách hàng hay không. Đừng ký khi chưa rõ những điểm này. Bạn cũng có thể tham khảo danh sách các công ty thiết kế website uy tín để so sánh trước khi quyết định.
Câu hỏi thường gặp
Người mới làm nông nghiệp nên bắt đầu từ website hay mạng xã hội?
Nếu chỉ chọn một, chúng tôi thường khuyên bắt đầu bằng mạng xã hội vì chi phí thấp và phản hồi nhanh. Khi đã có vài khách quen, bạn nên làm thêm một website tối giản để họ có chỗ tin cậy quay lại tra cứu.
Chi phí tối thiểu để có một website bán nông sản là bao nhiêu?
Chi phí phụ thuộc vào gói tên miền, lưu trữ và việc bạn tự làm hay thuê ngoài. Con số cụ thể nên hỏi trực tiếp các nhà cung cấp tại địa phương, vì chúng tôi không có số liệu chung đủ tin cậy để đưa ra.
Làm sao biết kênh marketing nào đang mang lại đơn hàng?
Hãy hỏi khách đã biết bạn qua đâu khi họ đặt đơn, rồi ghi lại vào một cuốn sổ hoặc bảng tính đơn giản. Sau một tháng, bạn sẽ thấy rõ kênh nào thực sự mang khách về.
Có cần kiến thức kỹ thuật để tự quản lý website không?
Với website giới thiệu hay blog, bạn chỉ cần biết đăng bài và chỉnh sửa cơ bản. Với website có giỏ hàng, nên học thêm hoặc nhờ người hỗ trợ kỹ thuật ở giai đoạn đầu.
Nông sản hữu cơ có cần chứng nhận mới được quảng bá trên mạng không?
Quảng bá không bắt buộc phải có chứng nhận, nhưng nếu bạn ghi nhãn là hữu cơ thì nên có giấy tờ phù hợp với quy định hiện hành. Đừng quảng cáo khi chưa chắc về giấy tờ, vì điều này có thể gây rủi ro pháp lý cho chính bạn.
